Aşağıda bir çok kitap ve siteden özel olarak toparlanan Tanzimat Edebiyatı ile ilgili 19 maddelik güzel bir özet var. Okumanızı tavsiye ederim. Yararlı olacağına eminim.

Bu tipte benzer yazılar okumak için Maddelerle Konu Anlatımı kategorisini ziyaret etmenizi öneririm. Türkçe, kimya, edebiyat, tarih, sosyal, fizik, biyoloji gibi hemen hemen her dersten konuları hızlı ve pratik şekilde tekrar edebilirsiniz.

 

1.
Osmanlı Devleti batıda gerçekleşen rönesans ve reform hareketlerine
ayak uyduramamış ve sosyal ve siyasi alanda büyük gerilemeler
yaşamıştır. 3 Kasım 1839 tarihinde Mustafa Reşit Paşa tarafından Gülhane
Parkında okunan Tanzimat Fermanı ile yeni bir dönem başlamıştır. 1860
yılında ise Tercüman-ı Ahval gazetesinin yayımlanmasıyla
edebiyatımızdaki ilk kırılma noktası olan Tanzimat Edebiyatı
başlamıştır.

2. Tanzimat edebiyatının ilk dönemlerinde fransızca
romanlardan çeviriler yapılmış daha sonra yerli romanlar yazılmıştır.
Fakat bu yerli romanlar teknik bakımdan başarılı olamamışlardır. Dil
konusunda belli bir görüş yoktur. Kimi tanzimatçılar halkın anlaması
için sade bir dil kullanırken kimileri de sanatı ön plana çıkarıp süslü
ve ağır bir dil kullanmaya devam etmişlerdir. Tanzimatın birinci
döneminde romanlar romantizm akımının etkisinde yazılırken ikinci
döneminde reailizm akımı etkili olmuştur.

3. Tanzimat dönemi
romanları teknik bakımdan zayıf olmakla birlikte uzun betimlemelere ve
tesadüflere fazlasıyla yer vermiştir. Yazar romanın romanın akışını
durdurarak okuyucuya bilgiler vermiş, hep iyi insanlar kazanıp kötüler
cezalandırılmıştır. Daha çok yanlış batılılaşma, kölelik, cariyelik gibi
günlük yaşamdan ve tarihten esinlenilen konular romanlarda işlenmiştir.

4.
Türk tiyatrosu karagöz, orta oyunu ve meddah gibi halk tiyatrosundan
ibaretken tanzimat döneminde batılı tarzda modern tiyatro hayatımıza
girmiştir. Batı etkisinde olan tanzimatçılar Şekspir, Victor Hugo,
Moliere gibi önemli tiyatro yazarlarından etkilenmişlerdir. Modern
tiyatro olarak yazılan ilk eser Şinasi’nin Şair Evlenmesi adlı eseridir.
Sahnelenen ilk tiyatro ise Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistre adlı
tiyatro eseridir.

5. Tanzimat döneminin şiirlerinde ise divan
geleneği devaö etmiştir. Dil süslü ve ağırdır fakat dilini hafifleten
tanzimatçılar da vardır. Divan gibi aruz ölçüsü kullanılmış ara sıra
hece ölçüsü ile denemeler yapılmıştır. Divandan farklı olarak halk,
adalet, eşitlik, medeniyet, hürriyet gibi daha işlenmemiş kavramlar
şiirin konusuna dahil edilmiştir. Tanzimat dönemi şiirlerinde romantizm
etkisi görülmektedir.

6. Tanzimat döneminin önemli sanatçıları
Hersekli Arif Hikmet Bey’in evinde her hafta toplanırlardı. Namık Kemal,
Ziya Paşa, Şinasi gibi isimlerin katıldığı bu toplantılara Encümeni
Şuara denilmektedir.

7. Tanzimat dönemi iki döneme ayrılmaktadır.
Birinci dönemde sanatın toplum için yapılması savunulmuş, dilin
sadeleşmesi istenmiştir. Divan edebiyatına karşı çıkılmış hece ölçüsü ve
halk edebiyatı savunulmuştur. Fakat bunlar hep düşüncede kalmış ufak
denemeler dışında ne dil sadeleşmiştir ne de divan etkisinden
çıkılabilmiştir. Romantizm akımının etkisinde eserler yazılmış daha çok
sosyal konular işlenmiştir. Şiirde divandaki gibi parça/beyit güzelliği
yerine şiirin tamamının güzel olması istenmiştir yani konu birliğine,
bütün güzelliğine önem verilmiştir. Şiirin konusu genişletilmiş vatan,
millet, hürriyet gibi kavramlar ana tema olmuştur. Yapıtlarda estetiğe
değil konuya yani içeriğe daha çok önem vermişlerdir çünkü onların amacı
halkı bilinçlendirmektir. Birinci dönem tanzimatçılar için edebiyat
düşüncelerini yayma aracıydı. Bu dönemde noktalama işaretleri ilk defa
kullanılmış, makale, roman, öykü, eleştiri, deneme, tiyatro gibi ilk kez
edebi türlerde eserler yazılmıştır. Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa,
Şemsettin Sami, Ahmet Mithat Efendi, Ahmet Vefik Paşa bu dönemin
yazarlarıdır.

8. Türk edebiyatında pek çok yeniliğin öncüsü
ŞİNASİ’dir. Tarcüman-ı Ahval ismindeki ilk özel gazeteyi çıkarmış daha
sonra Tasvir-i Efkar gazetisini çıkarmıştır. Türk edebiyatının ilk
makalesini ve ilk tiyatro eserini yazmıştır. Ayrıca noktalama
işaretlerini de ilk o kullanmıştır. Eserlerini halkın kolayca
anlayabileceği bir dil ile yazmıştır. Ayrıca Lafonten’den fabl
çevirileri yapmıştır.

9. Namık Kemal vatan şairi olarak tanınmış
osmanlıcılık akımını savunmuştur. Eserlerinde vatan, millet, hürriyet
konularını işlemiştir. Sanat toplum içindir görüşüne bağlı kalmış
edebiyatı düşüncelerini halka yayacak bir araç olarak kullanmıştır. İlk
edebi roman olan İntibah ve ilk tarihi roman olan Cezmi adlı eserleri
yazmıştır. Vatan Yahut Silistre adlı tiyatro ile üne kavuşmuştur.
Tiyatro onun için faydalı bir eğlencedir. Ayrıca Ziya Paşa’ya karşı
yazdığı Tahribi Harabat adlı eseri ile edebiyatımıza eleştiri türünü
getirmiştir.

OKU:  YKS Din Kültürü için Temel Bilgiler

10. Terci-i Bent ve Terkib- Bent şairi olarak
tanınan tanzimatçı Ziya Paşa’dır. Eserlerinde özgürlüğü ve meşruiyeti
savunmuştur. Türk edebiyatının kendi geleneklerine sahip çıkmasını
istemiş ve dilin halkın anlayacağı şekilde olmasını savunmuştur. Fakat
kendisi ağır ve süslü bir dil kullanmaya devam etmiştir. Şiirlerinde
divan etkisini sürdürmesine rağmen hak, eşitlik, özgürlük gibi konular
işlemiştir. Genellikle toplumdaki bozuklukları ve “yeni insanın” nasıl
olması gerektiğini anlatmıştır.

11. Türk edebiyatında ilk yerli
romanı yazan isim olan Şemsettin Sami dil alanında yaptığı çalışmalar
ile ünlenmiştir. İlk sözlük ile ilk ansiklopediyi edebatımıza
kazandırmıştır. Ayrıca Robinson Crusoe ve Sefiller gibi dünyaca ünlü
eserleri Türkçe’ye çevirmiştir. Kutadgu Bilig ve Orhun Abidelerini de
okuyarak çevirisini yapmıştır. Şemsettin Sami’ye göre Türkçe’nin daha
önce bir sözlüğü yapılmadığı için arapça ve farsçaya muhtaç hale
geldiğini söylemiştir.

12. Edebiyatın her türünde eserler veren
ve bu yüzden yazı makinesi olarak ünlenen tanzimat sanatçısı Ahmet
Mithat Efendidir. Matematik, kimya, fizik, felsefe gibi konularda bile
yazılar yazmıştır. 200’e yakın eseri olan Ahmet Mithat Efendi aynı
zamanda Letaifi Rivayet adlı eseri ile öykü türünün ilk örneğini ortaya
koymuştur. Eserleri sade bir dille yazarken hiçbir üslup kaygısı
taşımamıştır. Yani güzel olsum kötü olsun eserlerinin dili umrumda
değildir. Ahmet Mithat Efendi’nin en önemli özelliği ise amacı halkı
eğitmek olduğu için eserlerinde sık sık akışı kesmiş ve okuyuca bilgi ya
da öğütler vermiştir. Her eeserinde bir kıssadan hisse çıkararak
okuyuca ibret dersi vermek istemiştir.

13. Tanzimatın birinci
döneminin son önemli edebiyatçıcı ise Türkçülük akımının önderlerinden
biri olan Ahmet Vefik Paşa’dır. Türk dili ve tarihi ile ilgili tıpkı
Şemsettin Sami gibi çalışmalar yapmıştır. Türk tarihinin Osmanlılardan
başlamadığını savunmuş ve Şecere-i Türki adlı eseri Türkçe’ye
çevirmiştir. Tarih alanında çalışmalar yapmış ve tiyatroya özel ilgi
göstermiştir. Halkı tiyatroya alıştırmıya çalışmış ve bursada bir
tiyatro binası açmıştır. Moliere’den tiyatro oyunları çevirmiş ve
oynatmıştır. Ahmet Vefik Paşa edebiyat dünyasında Moliere’de yaptığı
çeviriler ile ünlenmiştir.

14. Tanzimatın ikinci dönemi ise
sanatçılar siyasi baskılardan ve dönemin ağır koşullarından dolayı
anlayış değiştirmişler ve toplum için sanat yerine sanat için sanat
yapmaya başlamışlardır. Bu dönemde sanatçılar toplum sorunlarından uzak
kalmışlar ve dillerini iyice ağırlaştırıp anlamayı güçleştirmişlerdir.
Divan edebiyatı yine eleştirilmiş fakat divan etkisinden
kurtulamamışlardır. Birinci dönemde etkilendikleri realizm yerine
romantizm akımından etkilenmişler yanlış batılılaşma, kölelik, cariyelik
gibi konuları işlemeye devam etmişlerdir. Ayrıca şiirde konuyu iyice
genişletmişler ve her şeyin şiirin konusu olabileceğini savunmuşlardır.
Recaizade Mahmud Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan, Samipaşazadr Sezai,
Nabizade Nazım ve Muallim Naci tanzimatın ikinci döneminin önemli
edebiyatçılarındandır.

15. Türk edebiyatında ilk realist roman
olan Araba Sevdası’nı yazan Recaizade Mahmut Ekrem sanatta içerik yerine
güzellik ilkesine bağlı kalmış ve sanat için sanat yapmıştır. Özellikle
oğlu Nijat’ın ölümünden sonra iyice karamsar şiirler yazmış ve ölüm
konusu üzerinde durmuştur. Batı edebiyatını savunarak batı edebiyatını
yaymak amacıyla kurallar içeren eserler ve makaleler yazmıştır. Ayrıca
RME, Muallim Naci ile girdiği tartışma sonucunda Servet-i Fünun
hareketinin doğmasına vesile olmuş bu nedenle servetçiler tarafından
Üstat Ekrem olarak anılmıştır.

16. Şairlerin en büyüğü anlamına
gelen Şairi Azam olarak anılan Abdülhak Hamit Tarhan taşkınlık, yücelik
ve tezatlık içeren şiirleri ile tanınmıştır. Şiirde biçimle ilgili asıl
değişiklikleri o yapmış ve divan edebiyatının süregelen tüm kurallarını
yıkmıştır. Şiirin yanı sıra tiyatrolar da yazmıştır fakat yazdığı
tiyatrolar oynanmak için değil okunmak içindir. Sahra adlı şiiri ile
Türk edebiyatındaki ilk pastoral şiiri yazmıştır.

17. Bir paşa
ile bir cariyenin aşkını anlatan Sergüzeşt adlı eseri ile tanınan
Samipaşazadr Sezai romantizmden gerçekliğe yani realizme geçişin
örneklerini vermiştir. Namık Kemal ve Abdülhak Hamit Tarhan’ın etkisinde
kalmıştır. Ayrıca Alphonse Daudet’den esinlenerek batılı anlamda ilk
gerçekçi öyküleri yazmıştır.

OKU:  Geometri PDF Kitap Arşivi (Üyelere Özel)

18. Kendisinden önce yazılan tüm
romanlar İstanbul’u anlatırken Nabizade Nazım bunu yıkarak İstanbul
dışında geçen ilk köy romanı olan Karabibik’i yazarak edebiyat tarihine
geçmiştir. Realizm ve Naturalizm akımlarından etkilenmiş bu doğrultuda
eserler vermiştir.

19. Tanzimat dönemi yeniliği ve batı
edebiyatını savunmasına rağmen eski edebiyatı savunan ve eski edebiyat
savunucularının lideri konumunda olan kişi Muallim Naci’dir. Gitgide
azalan divan edebiyatı geleneğini yeniden canlandırmış fakat batı
edebiyatını tamamen reddetmek yerine özellikle öğrendiği fransızcanın
etkisiyle eski ve batı edebiyatını birarada ustaca kullanmıştır.
Eleştiri türünde fazlaca eser veren Muallim Naci, Abdülhak Hamit ve
RME’ye çok ağır eleştirilerde bulunarak tartışmalara girmiştir.

İntibah – Namık Kemal
Cezmi – Namık Kemal
Celaleddin Harzemşah – N. Kemal
Vatan Yahut Silistre – Namık Kemal
Akif Bey – Namık Kemal
Zavallı Çocuk – Namık Kemal
Gülnihal – Namık Kemal
Tahribi Harabat – Namık Kemal
İrfan Paşaya Mektup – Namık Kemal
Renan Müdafaanamesi – N. Kemal
Kanije Muhasarası – Namık Kemal
Lisanı Osmani Hakkında Bazı Mülahazalar Şamildir – N. Kemal

Şair Evlenmesi – Şinasi
Tercümanı Ahval Mukkadimesi – Şinasi
Müntehabatı Eşar – Şinasi
Durubı Emsali Osmaniye – Şinasi
Tercümei Manzume – Şinasi

Harabat – Ziya Paşa
Zafername – Ziya Paşa
Eşarı Ziya – Ziya Paşa
Külliyatı Ziya – Ziya Paşa
Defteri Amal – Ziya Paşa
Şiir ve İnşa – Ziya Paşa
Veraset Mektupları – Ziya Paşa
Engizisyon Tarihi – Ziya Paşa
Endülüs Tarihi – Ziya Paşa

Talat ve Fitnat – Şemsettin Sami
Kamusi Türki – Şemsettin Sami
Kamusil Alam – Şemsettin Sami
Besa Yahut Ahde Vefa – Ş.Sami
Gave – Şemsettin Sami
Seydi Yahya – Şemsettin Sami

Felatun ile Rakım – Ahmet Mithat
Hasan Mellah – Ahmet Mithat
Hüseyin Fellah – Ahmet Mithat
Pariste Bir Türk – Ahmet Mithat
Henüz 17 Yaşında – Ahmet Mithat
Dürdane Hanım – Ahmet Mithat
Esrarı Cinayet – Ahmet Mithat
Müşahedat – Ahmet Mithat
Letaifi Rivayet – Ahmet Mithat
Eyvah – Açıkbak – Ahmet Mithat
Çerkes Özdenler – Ahmet Mithat
Avrupa’da Bir Cevelan – Ahmet Mithat

Don Civani – Ahmet Vefik
Dudu Kuşları – Ahmet Vefik
İnfiali Aşk – Ahmet Vefik
Kocalar Mektebi – Ahmet Vefik
Kadınlar Mektebi – Ahmet Vefik
Adamcıl – Ahmet Vefik
Tartuffe – Ahmet Vefik
Zor Nikahı – Ahmet Vefik
Zoraki Tabip – Ahmet Vefik
Dekbazlık – Ahmet Vefik
Yorgaki Dandini – Ahmet Vefik
Secerei Türki – Ahmet Vefik

Araba Sevdası – Recaizade Ekrem
Nijat Ekrem – Recaizade Ekrem
Nağmei Seher – Recaizade Ekrem
Pejmürde – Recaizade Ekrem
Yadigarı Şebap – Recaizade Ekrem
Afife Anjelik – Recaizade Ekrem
Çok Bilen Çok Yanılır – R.M.Ekrem
Muhsin Bey – Recaizade Ekrem
Şemsa – Recaizade Mahmut Ekrem
Zemzeme – Recaizade Ekrem
Takdiri Elhan – Recaizade Ekrem

Sahra – A.Hamit Tarhan
Makber – A.Hamit Tarhan
Bunlar O’dur – A.Hamit Tarhan
Bir Sefilenin Hasbihali – A.H.Tarhan
Garam – A.Hamit Tarhan
İlhamı Vatan – A.Hamit Tarhan
Macerayı Aşk – A.Hamit Tarhan
Duhteri Hindu – A.Hamit Tarhan
Sabru Sebat – A.Hamit Tarhan
Tarık-Zeynep-Finten – A.H.Tarhan
İlhan-Turan-Hakan – A.H.Tarhan
Sardanapal – A.Hamit Tarhan

Sergüzeşt – Samipaşazade Sezai
Küçük Şeyler – Samipaşa. Sezai
İclal – Şamipaşazade Sezai
Şir – Samipaşazade Sezai

Karabibik – Nabizade Nazım
Zehra – Nabizade Nazım

Ateşpare – Muallim Naci
Şerare – Muallim Naci
Sümbüle – Muallim Naci
Füruzan – Muallim Naci
Ömer’in Çocukluğu – Muallim Naci
Lügatı Naci – Muallim Naci

BAŞTAN SONA YAZIN BUNU. ESERLERİ 5-10 KERE YAZIN Kİ EZBER OLMUŞ OLSUN :))

2 Yorumlar

    • Merhaba. Eğer doğru anladıysam sitemizde zaten vardı bahsettiğiniz içerikler. Arama yaparsanız karşınıza gelir. Buna benzer bulamadıklarınzı bize söylerseniz biz yardımcı oluruz ama acil durumlarda arama yaparak ulaşabilirsiniz.

      Söylediğiniz yazılara kategori eklenmediği için hiçbir yerde gözükmüyordu. Bu tür eksikler var ve bizde düzenlemeye çalışıyoruz. Söylediğiniz yazıların hepsini bir kategoride topladık. Bu yazının en üstündeki bağlantıdan gidebilirsiniz.

      http://ogrenciplus.com/konu/konu-anlatimi/maddelerle-konu-anlatimi/

Yorum Yapın